Davidsster

Synagoge Emmen - Stichting Sjemmesj

sierlijntje Welkom Eerstvolgende Activiteit Activiteitenprogramma Synagoge Emmen Slachtoffers Holocaust Stichting Sjemmesj Contact Joodse Feestdagen Alefbet Activiteitenarchief Stolpersteine ANBI Links
Alefbet - Het Hebreeuwse alfabet

Het Hebreeuwse alfabet (alefbet geheten) bestaat uit 22 medeklinkers, waarvan enige ook voor klinkers gebruikt worden (de Alef en de Ajien gelden als medeklinkers). Er zijn geen hoofdletters.

Het Alefbet

De א is symbool voor een klank die in het Nederlands niet wordt geschreven. Maar we 'spreken' hem wel: vóór een klinker aan het begin van een woord of lettergeep. Met het strotteklepje onderbreken we de luchtstroom en het geluid (glottislag). Bijv. in beëdigen en weleer (vergelijk met alleen). De klinker (klank) ná de א is vaak een "è"

De ב, de כ en de פ kunnen hard (b, k en p) en zacht (v, ch en f) worden uitgesproken. Aan het begin van een woord altijd hard, aan het einde van een woord altijd zacht (uitzonderingen komen voor bij geïmporteerde woorden). De zacht uitgesproken versie noemt men resp. Vèt, Chàf en Fè. In een gevocaliseerde tekst (met puntjes onder de letters die de navolgende klinker aangeven) staat er een puntje (dagesh) in de letter als deze hard moet worden uitgesproken (פּ כּ בּ).

De ע staat voor een keelklank die in het Nederlands niet voorkomt. De oorspronkelijke klank lag ergens tussen die van de Nederlandse "g" en "h": een soort braakgeluid dat ontstaat door het sluiten en plotseling weer openen van strotklep en stembanden. In het Arabisch is de uitspraak nog steeds zo. Veel Israëliërs spreken de ע net zo uit als de א. De klinker (klank) ná de ע is vaak een "à".

De ש staat eigenlijk voor twee letters. De ene heet Sjien met de uitspraak sj en de andere heet sien met de uitspraak S. Welke bedoeld is moet blijken uit het woord. Als de tekst gevocaliseerd is dan heeft de Sien een puntje op het linker "pootje" en de Sjien eentje op het rechter "pootje": resp. .

De volgende letterparen hebben dezelfde uitspraak:
en ס (s) - en ק (k) - כ en ח (ch) - ת en ט (t) - ו en ב (v/w) - א en ע (klinkerstop).

De letters פ ,נ ,מ ,כ en צ hebben aan het einde (סוף = sof = eind) van een woord een andere vorm:

Sofieten

Moeilijk van elkaar te onderscheiden letterparen:

Gelijkende letters

Klinkers
In het Hebreeuws komen de volgende klinker-klanken voor: à, è, ee, ie, ò en oe. Met uitzondering van de "ee" worden ze allemaal kort uitgesproken. De volgende (samengestelde) klinkers komen dus niet voor: aa (aap), ei (eitje), i (pit), ij (ijs), oo (boot), u (put), uu (vuur), ui (uit), au (gauw) en ou (bouw). De naam van de stad Eilat moet dan ook worden uitgesproken als Eelat. Twee klinkers achter elkaar komen nooit voor zonder medeklinker er tussen [de ee-klank is één (lange) klinker]. Ook staat aan het begin van een woord altijd een medeklinker. In beide gevallen kan die medeklinker wel een Alef of een Ajien zijn. Het woord Israël is een mooi voorbeeld. De Hebreeuwse uitspraak is "Jiesraël". Het wordt geschreven als יִשְׂרׇאֵל (joed sien resj alef lamed).

Leesmoeders
Vaak worden medeklinker-letters gebruikt om klinkers weer te geven, ze worden dan leesmoeders genoemd:

Leesmoeders

Als deze letters aan het begin van een woord staan zijn ze nooit leesmoeder. Niettemin wordt de ו aan het begin van een woord soms, bij gebruik als het voegwoord "en", toch als een "oe" uitgesproken, nl. als er een מ ,ו ,ב of פ (onthoud: בּוּמַף - boemaf) of een letter met een shvà na komt.

In een niet-gevocaliseerde tekst wordt de ו en de י in (binnen) een woord verdubbeld om aan te geven dat deze geen leesmoeder is en dus als "v/w" respectievelijk "j" moet worden uitgesproken.